Τι είναι το μοντέλο ανοιχτής προέλευσης;

Πηγή: What is Open Source?

Ο όρος “ανοιχτή προέλευση” αναφέρεται σε κάτι το οποίο μπορεί να τροποποιηθεί εξαιτίας του γεγονότος ότι ο σχεδιασμός του είναι δημοσίως προσβάσιμος.
Παρότι ο όρος καθιερώθηκε στα πλαίσια της ανάπτυξης λογισμικού για υπολογιστές, σήμερα ο όρος “ανοιχτή προέλευση” προσδιορίζει μια σειρά αξιών – αυτό που αποκαλούμε “μοντέλο ανοιχτής προέλευσης”. Γενικά, τα έργα, τα προϊόντα ή οι πρωτοβουλίες ανοιχτής προέλευσης είναι αυτά που ενστερνίζονται και προωθούν την ανοιχτή ανταλλαγή, τη συνεργατική συμμετοχή, την ταχεία πρωτοτυποποίηση, τη διαφάνεια, την αξιοκρατία και την ανάπτυξη της κοινότητας.

Τι είναι το λογισμικό ανοιχτού κώδικα;

Λογισμικό ανοιχτού κώδικά είναι το λογισμικό του οποίου ο πηγαίος κώδικας είναι διαθέσιμος προς τροποποίηση ή και βελτίωση από τον καθένα.
“Πηγαίος κώδικας” είναι το μέρος του λογισμικού, το οποίο οι περισσότεροι χρήστες ηλεκτρονικών υπολογιστών δε βλέπουν καν. Είναι ο κώδικας τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιούν οι προγραμματιστές, ώστε να αλλάξουν τον τρόπο λειτουργίας ενός λογισμικού. Οι προγραμματιστές που έχουν πρόσβαση στον πηγαίο κώδικά ενός υπολογιστικού προγράμματος, μπορούν να το βελτιώσουν προσθέτοντας σε αυτό χαρακτηριστικά ή διορθώνοντας μέρη του τα οποία δε λειτουργούν πάντα σωστά.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ του λογισμικού ανοιχτού κώδικα και των λογισμικών άλλου τύπου;

Κάποια λογισμικά έχουν πηγαίο κώδικα ο οποίος δε μπορεί να τροποποιηθεί από κανέναν άλλο εκτός του ατόμου, της ομάδας ή του οργανισμού που το δημιούργησε και διατηρεί τον αποκλειστικό του έλεγχο. Το λογισμικό αυτού του είδους συχνά αποκαλείται “ιδιοταγές” λογισμικό ή λογισμικό “κλειστού κώδικα”, λόγω του ότι ο πηγαίος του κώδικας ανήκει στους αρχικούς του συγγραφείς, οι οποίοι είναι και οι μόνοι που επιτρέπεται να τον αντιγράψουν ή να τον τροποποιήσουν νόμιμα. Το Microsoft Word και το Adobe Photoshop αποτελούν παραδείγματα ιδιοταγούς λογισμικού. Ως προϋπόθεση για τη χρήση ιδιοταγούς λογισμικού, οι χρήστες πρέπει να συμφωνήσουν (συνήθως υπογράφοντας μια άδεια που εμφανίζεται με την πρώτη χρήση του λογισμικού) ότι δε θα κάνουν οτιδήποτε με το λογισμικό, το οποίο δεν έχουν προηγουμένως επιτρέψει ρητά οι συγγραφείς του.
Το λογισμικό ανοιχτού κώδικα είναι διαφορετικό. Οι συγγραφείς του παρέχουν τον πηγαίο κώδικα σε άλλους που θα ήθελαν να τον δουν, να τον αντιγράψουν, να μάθουν από αυτόν, να τον τροποποιήσουν ή και να τον μοιραστούν. Το LibreOffice και το GNU Image Manipulation Program είναι παραδείγματα λογισμικών ανοιχτού κώδικα. Όπως συμβαίνει και με τα ιδιοταγή λογισμικά, οι χρήστες πρέπει να αποδεχτούν τους όρους μιας άδειας για τη χρήση λογισμικού ανοιχτού κώδικα – οι νομικοί όροι όμως των αδειών χρήσης λογισμικού ανοιχτού κώδικα διαφέρουν δραματικά από τις ιδιοταγείς άδειες. Οι άδειες χρήσης λογισμικού ανοιχτού κώδικα προωθούν τη συνεργασία και το διαμοιρασμό επειδή επιτρέπουν στους άλλους να κάνουν τροποποιήσεις στον πηγαίο κώδικα καθώς και να ενσωματώσουν τον κώδικα αυτό στα δικά τους προγράμματα. Μερικές άδειες λογισμικού ανοιχτού κώδικα εξασφαλίζουν ότι όποιος τροποποιεί και μετά μοιράζεται ένα πρόγραμμα με άλλους θα πρέπει επίσης να μοιράσει και τον πηγαίο κώδικά του χωρίς να χρεώσει κάποια αμοιβή για άδεια χρήσης. Με άλλα λόγια, οι προγραμματιστές έχουν πρόσβαση, βλέπουν και μπορούν να τροποποιήσουν το λογισμικό ανοιχτού κώδικα όποτε θέλουν – εφόσον πρώτα επιτρέπουν και οι ίδιοι σε άλλους να κάνουν το ίδιο με τη δική τους εργασία. Στην πραγματικότητα, οι όροι χρήσης των λογισμικών ανοιχτού κώδικα παραβιάζονται όταν δε γίνεται αυτό.
Έτσι, όπως και η Πρωτοβουλία για την Ανοιχτή Προέλευση εξηγεί, “η ανοιχτή προέλευση δεν αναφέρεται απλά στην πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα”. Σημαίνει ότι ο καθένας μπορεί να τροποποιεί τον πηγαίο κώδικα, ώστε να καλύπτει τις δικές του ανάγκες και δεν μπορεί να εμποδίζει τους άλλους να κάνουν το ίδιο. Ο ορισμός της Πρωτοβουλίας για την “ανοιχτή προέλευση”, εμπεριέχει και άλλους σημαντικούς όρους.

Γιατί ο κόσμος προτιμά να χρησιμοποιεί λογισμικό ανοιχτού κώδικα;

Πολύς κόσμος προτιμά το λογισμικό ανοιχτού κώδικα επειδή έχει περισσότερο έλεγχο πάνω σε αυτό. Μπορεί να εξετάσει τον κώδικα ώστε να βεβαιωθεί ότι δεν κάνει κάτι το οποίο δε θέλει να κάνει και επιπλέον μπορεί να αλλάξει μέρη του τα οποία δεν του αρέσουν. Οι χρήστες οι οποίοι δεν είναι προγραμματιστές επίσης επωφελούνται από το λογισμικό ανοιχτού κώδικα, επειδή μπορούν να το χρησιμοποιήσουν για όποιο σκοπό επιθυμούν και όχι μόνο με τον τρόπο που κάποιος άλλος πιστεύει ότι θα έπρεπε να το χρησιμοποιούν.
Άλλοι προτιμούν το λογισμικό ανοιχτού κώδικα επειδή τους βοηθά να γίνουν καλύτεροι προγραμματιστές. Μπορούν να μάθουν να δημιουργούν καλύτερο λογισμικό, μελετώντας τον πηγαίο κώδικα που έχουν γράψει άλλοι. Μπορούν επίσης να μοιραστούν την εργασία τους με άλλους, επιζητώντας σχόλια και κριτική.
Υπάρχει επίσης κόσμος που προτιμά το λογισμικό ανοιχτού κώδικα επειδή το θεωρεί πιο ασφαλές και σταθερό από αντίστοιχα ιδιοταγή. Επειδή ο καθένας μπορεί να δει και να παραμετροποιήσει το λογισμικό ανοιχτού κώδικα, πάντα κάποιος μπορεί να εντοπίσει και να επιδιορθώσει λάθη ή παραλείψεις του αρχικού δημιουργού. Και δεδομένου ότι τόσοι πολλοί προγραμματιστές μπορούν να επεξεργαστούν ένα μέρος του λογισμικού ανοιχτού κώδικα χωρίς την αίτηση έγκρισης από τους αρχικούς δημιουργούς, το λογισμικό αυτό γενικά επιδιορθώνεται, ανανεώνεται και αναβαθμίζεται γρήγορα.
Άλλοι πάλι χρήστες προτιμούν το λογισμικό ανοιχτού κώδικα από το ιδιοταγές για σημαντικά, μακροπρόθεσμα έργα. Αυτό διότι ο πηγαίος κώδικας του λογισμικού ανοιχτού κώδικα διανέμεται δημοσίως, οι χρήστες οι οποίοι βασίζονται στο λογισμικό για κρίσιμες εργασίες μπορούν να είναι σίγουροι ότι τα εργαλεία τους δε θα εξαφανιστούν ή θα πάψουν να υποστηρίζονται τη στιγμή που θα το αποφασίσουν οι αρχικοί δημιουργοί τους.

“Ανοιχτής προέλευσης” δε σημαίνει ταυτόχρονα και χωρίς χρέωση;

Όχι. Αυτή είναι μια κοινή παρανόηση του τι αφήνει να εννοηθεί ο όρος “ανοιχτή προέλευση”. Οι προγραμματιστές μπορούν να χρεώσουν για το λογισμικό ανοιχτού κώδικα που δημιουργούν ή για αυτό στο οποίο συνεισφέρουν. Λόγω του ότι όμως οι περισσότερες άδειες ανοιχτής προέλευσης απαιτούν από αυτούς να απελευθερώσουν τον πηγαίο κώδικα μόλις πωλούν το λογισμικό σε άλλους, πολλοί προγραμματιστές λογισμικού ανοιχτού κώδικα θεωρούν πιο επικερδές να χρεώνουν τους χρήστες για υπηρεσίες του λογισμικού και υποστήριξη παρά για το ίδιο το λογισμικό. Με αυτόν τον τρόπο, το λογισμικό τους παραμένει δωρεάν και κερδίζουν μέσω της εγκατάστασής του, της χρήσης ή από την αντιμετώπιση προβλημάτων αυτού.

Τι είναι η ανοιχτή προέλευση “πέρα από το λογισμικό”;

Στο opensource.com, μας αρέσει να λέμε ότι ενδιαφερόμαστε για τρόπους εφαρμογής της έννοιας της “ανοιχτής προέλευσης” στον κόσμο πέρα από το λογισμικό. Θέλουμε να πιστεύουμε πως η ανοιχτή προέλευση δεν είναι μόνο ένας τρόπος να αναπτύσσεις και να αδειοδοτείς λογισμικό, αλλά μια στάση ζωής. Προσεγγίζοντας όλες τις πλευρές της ζωής “το μοντέλο ανοιχτής προέλευσης” εκφράζει μια επιθυμία διαμοίρασης, διαφανούς συνεργασίας (ώστε και άλλοι να μπορούν να βλέπουν και να συμμετέχουν), αποδοχής της αποτυχίας σαν τρόπο βελτίωσης και προσδοκίας – ακόμη και ενθάρρυνσης – όλοι οι άλλοι να κάνουν το ίδιο.
Σημαίνει δέσμευση για ανάληψη ενός ενεργού ρόλου για τη βελτίωση του κόσμου, η οποία είναι δυνατή μόνο όταν ο καθένας έχει πρόσβαση στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται ο κόσμος. Ο κόσμος είναι γεμάτος από “πηγαίο κώδικα” – σχέδια, συνταγές, κανόνες – οι οποίοι οδηγούν και σχηματίζουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε και δρούμε μέσα σε αυτόν. Πιστεύουμε ότι αυτός ο υποκείμενος κώδικας (σε οποιαδήποτε μορφή του) πρέπει να είναι ανοιχτός, προσβάσιμος και να μοιράζεται – ώστε πολλοί άνθρωποι να έχουν τη δυνατότητα να τον μετατρέψουν σε κάτι καλύτερο.
Εδώ λέμε ιστορίες για το τι θα συμβεί όταν οι αξίες ανοιχτής προέλευσης εφαρμοστούν στις επιχειρήσεις, την εκπαίδευση, τη διακυβέρνηση, την υγεία, το νόμο και άλλες πτυχές της ζωής. Είμαστε μια κοινότητα η οποία δεσμεύεται να διηγείται στους άλλους γιατί και πως το μοντέλο ανοιχτής προέλευσης είναι καλύτερο από όλα τα άλλα – επειδή η αγάπη για την ανοιχτή προέλευση είναι σαν όλα τα άλλα: είναι καλύτερη όταν μοιράζεται.

Tagged with:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*