Δημοσιογραφία δεδομένων – Γιατί θα πρέπει να είναι Ανοιχτή

του Simon Rogers*

Δημοσιογραφία “κάντο μόνος σου”**

Μετάφραση: Βασίλης Χρυσός

Η πανκ λειτούργησε ενδυναμωτικά για χιλιάδες πιτσιρίκους σε όλο τον κόσμο. Το μόνο που χρειαζόσουν ήταν μια κιθάρα και μερικοί φίλοι και αμέσως είχες συγκρότημα.

Simon Rogers GuardianΌταν ήμουν επτά μου άρεσε να γράφω και να διηγούμαι ιστορίες. Μου άρεσε να διαλύω πράγματα για να δω πως λειτουργούν. Αλλά υπήρχε και ένα πράγμα που αληθινά σιχαινόμουν: τα μαθηματικά. Όπως συμβαίνει και σε περίπου δύο εκατομμύρια παιδιά στην Αγγλία σήμερα, είχα το “άγχος των μαθηματικών”, ένας φόβος για την αριθμητική. Η σχολική μου αναφορά εκείνη την περίοδο έλεγε: “Προσπαθεί σκληρά, αλλά έχει μικρή φυσική ικανότητα”. Η πρώτη μου μέρα στη Guardian ήταν η 10 Σεπτεμβρίου 2001. Την επόμενη μέρα ο κόσμος άλλαξε για πάντα και το ίδιο τα σχέδιά μου. Τώρα τα κάνω αμφότερα. Αφηγούμαι πραγματικές ιστορίες, οι οποίες βασίζονται σε δεδομένα και αριθμούς.

Πως έγινε, λοιπόν, και έφτασα από τη μικρή φυσική ικανότητά μου σε αυτό; Η αλήθεια είναι ότι με τη δημοσιογραφία των δεδομένων, όπως και με την πανκ, “ο καθένας μπορεί να το κάνει”. Χρειάζεται απλά σκληρή προσπάθεια. Ζούμε σε μια εποχή όπου τα δεδομένα και οι αριθμοί υπάρχουν παντού -και στο παρελθόν, τα δεδομένα αυτά ανήκαν μόνο σε στατιστικολόγους. Ήταν τυπωμένα σε χαρτί μέσα σε βιβλία, σειρές αριθμών, δύσκολο να τις κατανοήσεις, εκτός αν ήσουν ειδικός. Σήμερα οι αριθμοί αυτοί ανήκουν στον καθένα -και γίνονται το μέσο για να κατανοήσουμε τον κόσμο. Αυτό συνέβη εξαιτίας ενός αρκετά βαρετού γεγονότος. Ενός διαδικτυακού εργαλείου, το οποίο βρίσκονταν κάπου έξω από τη Βοστώνη, με το όνομα Many Eyes (πολλά μάτια). Σήμερα φαίνεται λίγο ξεπερασμένο, αλλά εκείνη την περίοδο ήταν απλό και εύκολο στη χρήση του. Απεδείκνυε ότι δε χρειάζεται να είσαι ειδήμονας για να φτιάξεις μια εξειδικευμένη ανάλυση. Έκτοτε έχουν φτιαχτεί πολλά περισσότερα εργαλεία που μας βοηθάνε να κάνουμε τη δουλειά μας καλύτερα -όπως το Google Fusion Tables- που σημαίνει ότι δεν απαιτείται να είσαι προγραμματιστής για να δουλέψεις με δεδομένα.

Όταν ξέσπασαν οι εξεγέρσεις πέρυσι στην Αγγλία αναρωτηθήκαμε ποιος θα ήταν ο ρόλος ο δικός μας. Επρόκειτο για μια ιστορία κοινωνικής αναταραχής, σωστά; Αποδείχτηκε ότι εκείνο το οποίο ποθούσε ο κόσμος ήταν η πληροφορία -και αυτό ακριβώς του παρείχαμε. Ανεπεξέργαστη πληροφορία, χαρτογραφημένη με χρήση ελεύθερων εργαλείων που θα μπορούσε να κατεβάσει ο καθένας από το διαδίκτυο. Και όταν άρχισαν να συλλαμβάνονται άνθρωποι, σκεφτήκαμε ως δημοσιογράφοι, αλλά αναζητήσαμε επιστημονικές απαντήσεις: αναγκάζοντας το Υπουργείο Δικαιοσύνης να δώσει στη δημοσιότητα τα αρχεία δικαστηρίων, ώστε να μπορούμε να δείξουμε ποιοι ήταν εκείνοι που συλλαμβάνονταν, πόσο φτωχοί ήταν -ή ακόμα πόσο βαθειά εμπλέκονταν με τα γεγονότα. Εκείνοι οι ανεπεξέργαστοι αριθμοί μας έδωσαν τη δυνατότητα να αφηγηθούμε ιστορίες τις οποίες δε θα μπορούσαμε να είχαμε αφηγηθεί με άλλο τρόπο. Ωστόσο, τα νούμερα βασίζονταν σε μια βασική απορία: πρόκειται όντως για μια (άξια αφήγησης) ιστορία;

Εν μέρει έχει να κάνει με την εμπιστοσύνη. Δεν εμπιστευόμαστε τους πολιτικούς μας ή τους θεσμούς -και δεν εμπιστευόμαστε τα μέσα μας. Εάν μπορέσεις να παρέχεις τα πλήρη γεγονότα πίσω από μια ιστορία, τότε τα αποκαλύπτεις όλα στον κόσμο. Στους δημοσιογράφους δεν αρέσει να το κάνουν αυτό. Παραδοσιακά κρατούσαμε τις πηγές μας σφιχταγκαλισμένες. Σου λέμε μια ιστορία και την υποδέχεσαι με ευγνωμοσύνη. Τώρα αυτή η διαδικασία έχει γίνει ανοιχτή -δείχνοντας τις πηγές μας και το πως χτίζεται η ιστορία, καταφέρνουμε να την κάνουμε ισχυρότερη. Και γιατί έχει σημασία αυτό; Επειδή τα κυρίαρχα μέσα έχουν μια συνήθεια να χάνουν ιστορίες -είτε αυτό είναι το κίνημα Occupy, είτε η Αραβική Άνοιξη, είτε ακόμα οι περυσινές εξεγέρσεις στην Αγγλία. Μέχρι να εκραγούν, έτσι έχουν τα πράματα.

Συνδυάζοντας την ανοιχτότητα με τα ανεπεξέργαστα δεδομένα, έχουμε μια νέα εξουσία. Όπως με την πανκ, μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο -και δε χρειάζεται να είμαστε ειδικοί. Όπως είπε ο Joe Strummer: “Οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν τα πάντα”.***

———————————

* Ο Simon Rogers είναι συντάκτης της guardian.co.uk/data, ένα διαδικτυακό αποθετήριο το οποίο δημοσιεύει εκατοντάδες σύνολα από ανεπεξέργαστα δεδομένα και ενθαρρύνει τους χρήστες του να τα οπτικοποιήσουν και να τα αναλύσουν. Είναι επίσης συντάκτης νέων στη Guardian και δουλεύει με την ομάδα γραφικών για την οπτικοποίηση και επεξήγηση μεγάλων συνόλων από δεδομένα.

** Το πρωτότυπο κείμενο τιτλοφορείται: “Data journalism, Why it has to be open | DIY Journalism” και δημοσιεύτηκε στο The open book, Reaktio #3, The Open Knowledge Foundation, 2013.

*** Αυτό είναι το κείμενο μιας ομιλίας που δόθηκε στο TedX στη Σορβώνη του Παρισιού το 2012.

Tagged with: ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*